Kategori: Drama | Diterbitkan pada: 16-06-2009 |
BABAK II
Muncul tokoh Néng Susi jeung Jang Isud dipirig ku gamelan. Jang Isud rék nangkeup Néng Susi, tapi diképéskeun.
Néng Susi
Ulah kikieuan atuh, kang. Isin.
Isud
Wios atuh, Néng. Ngarah anu nongton percayaeun, urang téh salaki pamajikan.
Néng Susi
Raos di akang, teu raos di abdi atuh.
Isud
(nyentak) Éh, rék ngajak ngésang ieu téh?
Néng Susi
Itu geura, ari kahayangna teu diturutkeun téh, sok jadi ambek ning.
Isud
Jadi angger, moal ngidinan?
Néng Susi
Moal.
Isud
Kudu!
Néng Susi
Teu.
Isud
Ngidinan sukur, teu ngidinan rék maksa!
Néng Susi
Teu. Sakali henteu tetep heunteu! Lamun henteu, akang rék kumaha?
Isud
Teu!
Isud gulinggasahan siga nu bingung.
Isud
Lieur hirup di dunya téh. Lieuuuuuuur! Lieur pisan! Kawin ku kawinna. Geus kawin téh asa kalah beuki jangar. Pamajikan saban waktu ménta résiko, ari pemasukan mani garing pisaaaan. Jaman ayeuna mah sagala rupa kudu maké duit. Nepi ka hayang boga gawé ogé angger kudu maké duit. Sidik, matak hayang digawé téh alatan teu gableg duit. Batan kieu mah mending kénéh perang sakalian!
Néng Susi
Nyarios naon bieu téh?
Isud
Enya, batan lalieur kieu mah, mending perang sakalian.
Néng Susi
Dasar ari akang! Apan ayeuna oge keur jaman perang! Perang ngarésikoan! Perang ékonomi! Perang budaya! Perang ngalawan hawa napsu! Jeung perang-perang séjénna pokona mah.
Isud
Ari Perang Bubat, henteu?
Néng Susi
Gandéng ah, ulah sok ngusik-ngusik ula mandi atawa ngahudangkeun macan turu!
Isud
Lieur atuda akang mah.
Néng Susi
Mésér dagorin kadituh!
Isud
Na ari Susi, batur keur lieur téh kalah diheureuyan.
Néng Susi
Usaha kadituh, usaha!
Isud
Enya arék éta ogé. Tapi akang hayang taeun heula.
Néng Susi
Gandéng, ah. Bororaah hayang kikituan. Ké, lamun geus loba duit, kakara urang taeun.
Isud
Tapi akang pingin…
Néng Susi
Teu. Teu mood ah!
Néng Susi ninggalkeun aréna. Tuluy muncul Sarkowi, bari nengetan kaayaan sakurilingeunana.
Sarkowi
Kunaon ari ilaing étah, mani ngalungsar kitu?
Isud
Lieur euy. Hirup henteu neut, paéh henteu hos. Pokona mah lieur. Sakali lieur tetep lieur. Hidup lieur!
Sarkowi
Kacida gampangna atuh, euy. Sagala rupa ogé aya rumusna. Hirup ogé aya rumusna.
Isud
Kumaha kitu rumus hirup téh?
Sarkowi
Kieu, hirup dikali hirup sama dengan paéh. Paeh dikali hirup sama dengan paéh. Paéh dikali paéh sama dengan hirup.
Isud
Gandéng siah, kalah nambahan lieur uing mah!
Sarkowi
Lieur dikali lieur sama dengan teu lieur. Lieur dikali teu lieur sama dengan teu pati lieur.
Isud
Indit siah!
Sarkowi
Kéla, kéla sakeudeung. Ari pasualanna sialing téh hayang naon sih?
Isud
Uing mah hayang boga gawé.
Sarkowi
Alus éta pamadegan téh. Tapi bisi manéh hayang nyaho, tibaheula nepika ayeuna ogé tetep baé aya sistem D-3.
Isud
Aéh-aéh, uing mah komo S-1…
Sarkowi
His lain kadinya lumpatna atuh, euy. D-3 anu dimaksud di dieu mah singketan. Nyaéta singketan tina Deukeut, Duit, jeung dulur.
Isud
Heueuh kabéhanana ogé uing mah teu gableg. Duit mah geus sidik. Babaturan, apan silaing ogé sakitu buktina. Atuh dulur komo deui, uing mah teu boga pisan dulur anu nanjung. Malah di kulawarga téh apan uing pangbeungharna.
Sarkowi
Gampang. Gampang pisan. Dulur dikali dulur sama dengan batur. Batur dikali batur samadengan dulur. Lamun silaing teu boga dulur, tinggal néangan baé atuh. Naon héséna sih?
Isud
Bener ogé, nyah.
Muncul Juragan Étom jeung bojona. Dituturkeun ku bodyguard-na..
Sarkowi
Tuh, itu téh Juragan Étom. Bos besar PT Lapinto jeung boga pausahaan operator EMANEH. Jug, sampeurkeun!
Isud nyampeurkeun Juragan Étom kalayan sopan.
Isud
Juragan, hapunten ngaganggu.
Juragan Étom
Aya naon?
Isud
Dupi juragan téh, leres direktur PT Lapinto?
Juragan Etom
Teu salah.
Isud
Kersa upami juragan janten dulur abdi?
Juragan Étom
Ari manéh gélo?
Isud
Lain gélo-gélo. Daék atawa henteu jadi dulur uing?
Juragan Étom
Naon ieu téh, rék ngajak perang?
Isud
Urang duduluran, kéhéd…!
Juragan Étom ngageroan bodyguardna.
Juragan Etom
Bodyguard…! Cik béré pelajaran yeuh jalma téh!
Bodyguard nyampeurkeun Isud bari molotot. Isud samar-polah.
Isud
Naon, A. Abdi mah da badé ngajak duduluran…
Bodyguard
Ari embung téh ulah maksa atuh.
Isud
Da hayang duduluran. Apan ceuk palsapah Sunda ogé, urang téh kudu silih asah, silih asih jeung silih asuh.
Bodyguard
Ari silaing hayang dipodaran?
Isud
Henteu. Abdi mah hoyong duduluran.
Bodyguard
Ari embung?
Isud
Kudu daék sia téh, kéhéd! Urang duduluran jeung uing!
Juragan Etom, bojona jeung Bodyguard sarieuneun. Tuluy lalumpat naringgalkeun aréna. Isud ngudag bari ceurik.
Sarkowi
Geus ulah jadi pikiran. Ayeuna mah pun uing boga pamanggih anu hadé keur ilaing. Lamun ilaing wani, tinggal indit ka guha Séda. Tepungan hiji patapa anu sakti manggulang-mangguling. Katelahna Sanghiyang Prabu Bleg Tambleg Raja Gulingan.
Isud
Tukang naon éta patapa teh? Jeung kumaha lalakonna pangna disebut sakti manggulang-manggiling téh?
Sarkowi
Ieu mah aya hubunganana jeung sajarah karajaan Soko Galuh Panjalu. Jaman baheula, Sanghiyang Prabu Cipta Permana Dewa boga katurunan kembar tilu.
Isud
Ari Sanghiyang Prabu Cipta Permana Dewa téh saha?
Sarkowi
Hiji sesepuh sakti anu boga susuluk Ratu Galuh Nyakrawati Ing Nusa Jawa Sinalinan Ratu Babar Buana Sinalinan Ratu Galuring Sajagat.
Isud
Jadi, saha baé turunanna téh?
Sarkowi
Anu kahiji nyatana Sanghiyang Ratu Permana Dewi anu jadi raja munggaran di Soko Galuh Panjalu. Élmu anu diagemna mangrupa élmu karahayuan.
Isud
Kaduana?
Sarkowi
Kaduana Sanghiyang Prabu Ponggang Rumangiang anu ngagem élmu kadugalan. Cicingna di Tutugan Gunung Ciremai.
Isud
Katiluna?
Sarkowi
Anu katiluna taya lian sanghiyang Prabu Bleg Tambleg Raja Gulingan anu ngagem élmuning kaduniawian. Cicingna di guha Séda. Jeung nepi ka poé ieu ogé éta Sanghiyang téh masih kénéh aya dikieuna.
Isud
Naha atuh silaing teu kaditu?
Sarkowi
Apan déwék mah sibuk ngurus désa.
Isud
Enya nya. Mending jugjug baé ku uing ka ditu.
Sarkowi
Bener éta téh, alus pisan. Ngan wayahna ulah mawa pamajikan.
Isud
Naha?
Sarkowi
Geus kitu sarat-saratna, teu meunang mawa pamjikan. Lamun maksa, engké silaing moal lulus administrasi.
Isud
Moal diisuk pagétokeun deui. Ayeuna kénéh uing rék miang ka guha Séda.
Néng Susi norojol ka aréna
Néng Susi
Rék kamana, Kang Isud?
Isud
Rék nyaréat ka Guha Séda.
Néng Susi
Rék munjung ka jurig?
Isud
Lah teuing, nu penting mah hayang beunghar.
Néng Susi
Jug, tapi ragragkeun heula talak hiji ka abdi! Teu sudi teuing kudu dirésikoan ku duit ti jurig mah. Kajeun hirup balangsak, asal ngadahar duit halal! Bisi hayang uninga, réa pejabat nu hayangeun ka abdi téh, Kang. Tapi abdi mah teu hayang, sabab duitna ladang korupsi!
Isud ngahuleng sakedapan
Isud
His… ulah ménta ditalak, Néng. Apan urang téh kakara ogé kawin. Can ngalaman panganténan ti mimiti kawin ogé da enéngna sok nampik baé…
Néng Susi
Yeuh… Kang Isud, lain abdi nampik. Paralun teuing, dosa kabina-bina nampik salaki mah. Akang téh kedah uninga, abdi nuju aya tamu…
Isud
Tamu ti mana? Ti kamari gé euweuh tamu…
Néng Susi
Ih mani kudu dibéjérbéaskeun baé. Tamu ti Cibeureum, Kang…
Isud
Cibeureum? Saha ngaranana? Si Badri paling ogé nya, urut kabogoh enéng?
Néng Susi
Ih dasar mani teu ngarti baé…
Néng Susi ngaharéwos ka Jang Isud.
Isud
(unggeuk tanda ngarti) Ooohhh… mun ti kamari atuh.
Sarkowi
Tapi ari ceuk pun uing mah mending indit ka Guha Séda. Duit mah ladang nanaon ogé taya bédana. Nikmaaat réa duit mah.
Néng Susi
Teu bisa! Saha anjeun? Naon maksudna mangaruhan goréng ka salaki kuring? Hayo nyingkah!
Isud
His, ulah kasar, Nyai. Ieu téh Mang Sarkowi, juru tulis Pa Kuwu Éon…
Néng Susi
Teu paduli najan dunungan Kuwu Éon ogénan. Bisi akang hayang uninga, Kuwu Éon téh kungsi nyuratan ka abdi.
Isud
Aéh aéh… nyuratan naon?
Néng Susi
Ngajak kawin, rék dijieun anu ka-9. Teu sudi teuing!
Sarkowi
His, éta mah masa lalu, Néng. Ayeuna mah tos bénten deui. Pa Kuwu Éon téh ayeuna mah lalagasan, da sadaya istrina tos dipirak.
Néng Susi
Tong ngawadul anjeun téh!
Sarkowi
Sumpah déh…
Néng Susi
Kajeun kétang rék lalagasan atawa kumaha baé ogé, teu melang teu nineung ieu.
Sarkowi ngahuleng, néangan akal deui.
Sarkowi
Lamun teu jadi ka Guha Séda, nurutkeun pun uing mah silaing mending indit ka Palestina.
Isud
Ka Palestina? Rék nanahaon?
Sarkowi
Ibadah deuleu! Ngabéla rahayat Palestina anu saumur-umur dijajah ku bangsa Israwél! Ibadah ieu mah.
Isud
Tah, enya. Bisa dipertimbangkeun ari tujuanna ibadah mah.
Néng Susi
Teu! Teu bisa! Moal diidinan!
Muncul saurang wanoja ka arena, bari mawa gémbolan (Néng Lina).
Néng Lina
Punten, dupi jalan ka Palestina téh ka palih mana, nya?
Isud
Oh, ti dieu mah lempeng baé heula. Engké upami mendak parapatan, méngkol ka kénca. Mapah deui wé saratus rébu kilo deui mah. Engké bakal aya sumur, jerona 100 méter.
Néng Lina
Teras?
Isud
Nya, lebet baé ka sumur.
Néng Lina
Sumuhun, hatur nuhun pisan atuh nya.
Isud
Sami-sami. Kadé di jalanna, seueur buaya.
Néng Lina ninggalkeun aréna.
Isud
Tuh, batur ogé sarua rék indit ka Palestina, rék ngabantuan numpes Sakadang Israél. Pokona Israél kudu dibasmi ti ieu bumi! Duh… Keur geulis téh, wani jeung perang-perangna deuih. Piraku nyai moal ngidinan akang, miang milu ngabélaan Palestina. Akang rék ngagabung jeung Pasukan Angkatan Laut.
Néng Susi
Lah, gandéng. Maké hayang ngagabung jeung Angkatan Laut sagala. Bisa ngojay, henteu? Pan akang téh basa ngojay di Situ Léngkong ogé kalah tikerelep, ngagawékeun batur.
Isud
Perkara éta mah teu kudu jadi pasualan. Sabab, prajurit Angkatan Udara ogé henteu barisaeun hiber.
Muncul tukang servis payung, maké sapedah.
Tukang Sérpis
Sérpis payung! Sérpis payung!
Isud
Mang, aya bajigur?
Tukang Sérpis
(ngambek) Naon ieu téh? Ngahina ka aing? Nanya téh bet nu lain-lain.
Néng Susi nyampeurkeun
Néng Susi
Mang, aya bajigur?
Tukang Sérpis
(Sopan) Manawi, ayeuna mah kaleresan tos ngalih pacabakan. Namung bilih hoyong bajigur mah, mangga ku engkang urang pangagaleuhkeun.
Néng Susi
Sawios ah, teu kedah ngarépotkeun.
Tukang Sérpis
Is, wios, henteu répot da, komo ngaroropét mah…
Isud timburu, tuluy ngenyang leungeun Néng Susi.
Isud
(ka Tukang Sérvis) Wios teu kedah mahugi bajigur sagala. Mangga geura mulih. Ulah ngaganggu pamajikan batur.
Tukang Servis ninggalkeun aréna. Jang Isud jeung Néng Susi silih pencrong.
Isud
(gaya maca sajak) Moal laas dina pangrasa sukma, basa poé munggaran patepung di Cukangpadung. Moal ilang tina rasa kamelang, ngagayuh dina haté anu iuh. Geter-geter katresna nungtutan nyorang. Apan gumelarna rasa mah teu bisa disangka. Najan ukur patepung dina huleng rasa, anu lawas diréwong bingbang. Sakedapan ngarandeg dina hawa anu cambéwék. Kadia nyawang carita kumacacang. Kahéman anu ngadadak nalaktak sukma. Gurat katineung dina beueusna cipanon. Rék iraha, jeung rék nepi ka mana? Sirung jatining asih, lain ngimpi dina jero ngimpi
Néng Susi
(Gaya maca sajak) Gurat-gurat bodas di langit beulah wétan. Ngaguratkeun lalakon dina hiji mangsa. Kawas poé munggaran patepung. Basa anjeun ngusap embun-embunan. Apan réma kuring ngaranggeum réma salira. Kuring nyampaykeun harepan dina dada. Walagri ati téh ulah saukur ngimpi. Najan anjeun tetep anjeun. Apan wanci téh geus nyedek ka sareupna. Dusun Ibun bakal disimbutan wiati putih, anu kudu disingkapkeun ku urang….
Muncul Béh Sarmud jeung Ukro ti dua arah. Puguh baé Jang Isud jeung Néng Susi ngaranjug.
Béh Sarmod
Lah Si Sarkowi mah kalah réa ngabacot. Mending langsung wé cerek!
Ukro
Muhun, seueur pisan ngalér-ngidul, dugi ka pribados kesel ngantosanana. Langsung baé urang candak Néng Susi téh…
Isud
Aéh aéh, aya naon inih téh ?
Béh Sarmud
Jangan banyak ngomong lah, milih hirup atawa pupus ?
Isud
Naon maksudna ?
Sarkowi
Kieu Sud, pun uing sabenerna mah diutus ku juragan Kuwu, untuk menjemput Néng Susi.
Isud
Rék dikumahakeun?
Ukro
Ah moal dikukumaha, sing percanten waé ka pribados…
Isud
Kop atuh.
Néng Susi
(Reuwas) Éh ari Si Akang, téga nian akang téh. Apan urang téh tacan panganténan-panganténan acan?
Isud
Aéh enya, euy. Ampir baé poho. (Ka Béh Sarmud) Kéla atuh dagoan di dieu nyah. Uing rék pangantenan heula di kamar.
Béh Sarmud
Na… kamu téh tidak boga kasopanan pisan! Cepat anda memberikan Néng Susi dalam keadaan bugar!
Isud
Naon ieu téh? Ulah maksa begituh dong!
Sarkowi
Éh, manéh ngalawan? Hayang dihakan ku pun uing?!
Isud
Naon maké jeung hukun-hakan sagala rupa? Ari anjeun téh dulur Si Sumanto?
Sarkowi
Ieu paréntah ti Kuwu, nyaho!
Néng Susi
Mémangna Kuwu téh naonna kuring?
Ukro
Atos lah Néng Susi mah teu kénging seueur saur. Di ditu téh Néng Susi badé disenangkeun. Mending panganténanna sareng juragan Kuwu baé, da sami kénéh pameget, naon sih béntenna?
Néng Susi
Batan kuring daék panganténan jeung Si Kuwu ontohod, mending kuring mah pangantenan jeung… maneh, Ukro!
Ukro
Teu kénging, pribados mah tos aya anu gaduh…
Isud
(nyentak) Susi!
Néng Susi
Atuda Si Akang mah cicing baé…
Isud
Enya sok, kudu dikumahakeun ku akang ieu dedemit téh?
Néng Susi
Lawan atuh…!
Isud
Ari teu wani ?
Néng Susi
Wanikeun !
Isud
(malik ka Béh Sarmud) Sok atuh lah, hayu urang ngadu jajatén ayeuna mah. Rék iraha jeung rék di mana tarungna?
Béh Sarmud
Isud, aku peringatkan… Bahwa aku memboncéng pasukan démontrasi.
Isud
Mana?
Béh Sarmud
Tuh di laluar…
Isud
Aéh enya geuning.
Néng Susi
Anarkis téa atuh, ana kitu mah.
Ukro
Teu kedah nangis, Néng Susi mah. Mending hayu urang angkat. Bilih cilaka. Emh, nyaah ku geulisna baé Néng Susi téh.
Néng Susi
Batan kaula daék babakti ka kuwu bejad, leuwih hadé kaula rarabi jeung pati…
Ukro
Hayu atuh urang panganténan heula sareng pribados.
Néng Susi
Najis !
Ukro
Oh, hancurnya hatiku…
Béh Sarmud
Ayo kita serbu sajah!
Ukro
Siap, Serbuuuuuu!
Béh Sarmud, Ukro, jeung Sarkowi ngahurup Jang Isud tug nepi ka Jang Isud ngalempréh teu walakaya. Saterusna mawa Néng Susi kalayan dipaksa.
Hawar-hawar aya nu maca sajak, tapi jirimna henteu katingali (OS):
OS
Reumis janari mimiti tunggara
Lempay, neundeun asih urut peuting
Léngkah leutik nyacag jukut, haté rangkidut
Ibun kaibunan, sumirat teu némbongan
Munding begang, kebo ireng ngawuluku
sawah teu nyawaan.
Budak leutik léngkahna teu ajeg.
Ngadupak sasajén haturaneun.
Buta ijo ngajodo jeung kélong wéwé.
Nyisir ku garu, ngerok janggot ku pacul.
Pamidangan geus teu maké bangbarung.
Domba geus salin sora,
hayam geus béda cacakar.
Loba mojang remen nganjangkeun tuur,
Di basisir nu awor pagedor jeung sora buta ijo.
Parawan di sawah diculik.
Jajaka di tegalan disumputkeun kélong wéwé…
teu nyawaan.
Léngkah leutik nyacag jukut, haté rangkidut.
Ibun kaibunan, sumirat teu némbongan.
Nénjrag kalangkang, awong-awongan kabekem.
Saukur déhém ku haseup Si Sebul.
Gigisik kapireungpeunan Si Garét.
Nyi Buyut Susi Sri…Kuring mapag,
mawa payung kabuyutan.
Ngampar samak di galengan.
Pacul…singkal…Munding panghudangkeun!
Léngkah leutik nyacag jukut, haté rangkidut,
Ibun kaibunan , sumirat teu nembongan.
Saha nu rék luas nukeurkeun ranggeuyan.
Saha nu rek luluasan…?
Kaayaan simpé. Teu lila, satang Among, Ubéd, sarta babaturanana. Kabéhanana kagét ningali Jang Isud. Tuluy Jang Isud ditarulungan.
Among
Kunaon Isud manéh téh?
Ubed
Enya sok, ngomong manéh téh? Kunaon? Déwék teu ngeunah yeuh!
Isud
Pamajikan uing dibawa kabur ku usung-ésang Kuwu Éon.
Among
Lamun kitu, ayeuna kénéh urang démo Si Kuwu ontohod téh!
Koor
Hayu…! Siap
Kabéhanana ninggalkeun aréna.
